یادداشت نوروزی رکسانا میرکاظمی/مدیر گروه سلامت انجمن علمی مطالعات صلح

یادداشت نوروزی

رکسانا میرکاظمی

مدیر گروه سلامت انجمن علمی مطالعات صلح

ایران نوروز، جشن باستانی اعتدال بهاری، فراتر از یک آیین فصلی صرف است؛ بلکه سنتی فرهنگی و ژرف‌ریشه است که روح تجدید، همبستگی و به‌ویژه صلح را در خود متجلی می‌سازد. این جشن در فرهنگ‌ها و مناطق گوناگون، نمادی نیرومند از هماهنگی میان انسان و طبیعت و همچنین میان افراد جامعه به شمار می‌آید.

نوروز نماد پیروزی نور و گرمی بر سردی و سیاهی است. نوروز آغاز بهار است و بهار یعنی نو شدن متحول شدن زنده شدن و بیداری و سر سبزی و پویایی. بهار یعنی تبدیل افسردگی و پژمردگی طبیعت به تازگی و طراوت و آفرینش جهانی نو سرشار از زندگی و جنبش و حرکت. نوروز رسم چند هزار سالانه ایرانیان اکنون ورای ملیت ها، چشنی بین المللی محسوب میشود. سازمان ملل ۲۱مارچ ۲۰۱۰ را نخستین “روز بین‌المللی نوروز” نامید؛ نوروز عید بهاری باستانی ایرانی (و اولین روز سال نو زرتشتی) است که پیشینه‌اش به بیش از ۳۰۰۰ سال قبل می‌رسد و امروز بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان آن را جشن می‌گیرند. نوروز روز باستانی ایرانیان است در این روز جمشید شاه بر تخت نشست و به ایام تیره روزی که مدتی بر این سرزمین چیره شده بود پایان داد و مجددا اسباب فخر و عزت ایرانیان را بیش از پیش فراهم نمود. نوروز علاوه بر عید باستانی ایرانیان، عید مذهبی ایران نیز به شمار میرود.  نوروز در نزد زرتشتیان و سایر ادیان روزی مقدس است و از آن به روز خداوند تعبیر شده است. در این روز جهان خلعت نو میپوشد .

نوروز آغاز دوباره‌ای است که فرصتی برای رهایی از گذشته و پذیرش آغازهای نو فراهم می‌آورد. این جشن، روحیه نوسازی، آشتی، بخشش و التیام روابط گسسته را ترویج می‌کند. سنت «خانه‌تکانی» که از آیین‌های برجسته نوروز به شمار می‌رود،نمادی از زدودن ناپاکی‌ها و منفی‌گرایی و فراهم آوردن فضایی برای انرژی‌های مثبت است.

نوروز در میان اقوام و جوامع مختلف گرامی داشته می‌شود و حس هویت مشترک و تعلق را در میان افراد تقویت می‌کند. این آیین، از مرزهای مذهبی و قومی فراتر رفته و پیام‌آور همبستگی و احترام متقابل است. رسم گردهمایی خانواده‌ها و دوستان، موجب تحکیم پیوندهای اجتماعی شده و اهمیت همبستگی اجتماعی را یادآوری می‌کند.

یکی از ابعاد زیبای جشن نوروز مردمی بودن  این سنت با شکوه  است. همانند بسیاری از رسوم و سنتها این جشن توسط خود مردم و از درون و دل فرهنگ جامعه آغاز و به سایر نهادهای اجتماعی توسعه می یابد. این شروع شاد و هم آوا با طبیعت برای یک سال جدید تنها زمانی معنا دارد که همه در آن شرکت داشته باشند تا از کنار هم بودن و با هم فصلی نو در زندگی را آغاز کردن انرژی گرفته و شوق زندگی را احیا کنند.در بسیاری از آداب و رسوم جشن نوروز خود افراد در هر خانواده یا محله سعی می کنند با کمک هم برای جشن آماده شوند کمک جوانترها به سالمندان برای  تمیزی و آراستگی منزل  و محله و کمک توانگران به نیازمندان برای تهیه اسباب جشن همگی نشان از حرکتی مردم نهاد است که با نیرو و اراده خود مردم شکل گرفته و اجرا می شود. جنبه مهم دیگر این حرکت مردمی دید و بازدیدها و نو شدن روابط و دوستی هاست .رفع کدورت ها و یادآوری دلبستگی ها شور و نشاط جشن نوروز را چند برابر می کند و همراه با بهار و تازگی طبیعت روح تازه ای به روابط انسانی و زندگی اجتماعی افراد می دهد.

بی گمان ابعاد مردمی و اجتماعی نوروز هم راستایی زیادی با رهنمودهای سلامت اجتماعی داشته و شالوده اصلی  اساسی این جشن فرخنده صلح و سازگاری و سازندگی است. سلامت اجتماعی به معنای توانایی فرد در برقراری و حفظ روابط مثبت با دیگران و سازگاری با محیط اجتماعی خود است. این مفهوم شامل جنبه‌های مختلفی از جمله ارتباطات مؤثر، توانایی کار در گروه، و احساس تعلق به جامعه می‌باشد.

درمفهومی دیگر سلامت اجتماعی زمانی محقق می گردد که فرد خود را متعلق به جامعه دانسته و  خود را در رشد و شکوفایی جامعه سهیم بداند.

احساس تعلق به جامعه و یکپارچگی ، پذیرش دیگران و گرایش مثبت به افراد جامعه ، مشارکت اجتماعی و ایفای سهم  نقشی در جامعه با توجه به  جنبه های مردمی، توسعه روابط و تعاملات اجتماعی ، بی مناسبت نیست اگر جشن نوروز را یک  درمانگر  سلامت اجتماعی و یک پویش جمعی برای تقویت صلح و توسعه  اجتماعی  بدانیم .

نوروز همچنین جشن شکوفایی دوباره طبیعت است و پیوند ناگسستنی انسان با محیط زیست را به ما گوشزد می‌کند. این ارتباط، حس مسئولیت و احترام نسبت به طبیعت را در میان افراد جامعه تقویت کرده و همزیستی مسالمت‌آمیز با جهان طبیعی را ترویج می‌نماید. احترام به طبیعت بخش جدایی‌ناپذیری از سنت‌هاینوروزی است که خود زمینه‌ساز گسترش صلح و آرامش در جامعه انسانی می‌شود.

در حقیقت، نوروز جشنی است که صلح را در ابعاد مختلف ترویج می‌کند: صلح با خویشتن، صلح با دیگران و صلح با طبیعت.