گزارش نشست سایه نفت بر کودتا (بازخوانی و تحلیل تاثیرات کودتای ۲۸ مرداد برای جامعه و اقتصاد ایران و کتابشناسی کودتا)
بازدیدها: 178
طی گزارش نشست انتشارات وزارت نفت با همکاری انجمن علمی مطالعات صلح ایران
در این نشست، مجتبی مقصودی، استاد دانشگاه و از بنیانگذاران انجمن علمی مطالعات صلح (یکشنبه، ۲۶ مرداد) در نشست «سایه نفت بر کودتا» به ابتکار انجمن علمی مطالعات صلح و با همراهی انتشارات وزارت نفت با اشاره به اینکه رویداد کودتای ۲۸ مرداد تأثیرات متعدد کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت بر جامعه ایرانی گذاشته است، بیان کرد: در دهههای گذشته نظریهها و تئوریهای متعددی برای تحلیل و خوانش رویداد کودتای ۲۸ مرداد مطرح شده است و ما همین امروز هم تحت تأثیر تبعات و پیامدهای این رویداد هستیم.
وی افزود: نظریههای دولت رانتیر و نفرین منابع برای تحلیل وضعیت اقتصادی ایران در چارچوب مدل مفهومی ناشی از کودتای ۲۸ مرداد شکل گرفتهاند و از نظر ادبیات اجتماعی و سوگیریهای جمعی نیز، جامعه ایرانی بهطور کلی تحت تأثیر ادبیات چپ قرار گرفته است.
رضا وثوقی، سرپرست انتشارات و مستندنگاری اداره کل روابط عمومی وزارت نفت با تأکید بر اهمیت رویداد ۲۸ مرداد و تبعات آن، بهویژه در حوزه بهرهبرداری و برنامهریزی بلندمدت در صنعت نفت و انرژی ایران، یادآور شد: با سقوط دولتی که صنعت نفت را ملی کرد و آغاز همکاری شرکت ملی نفت ایران با کنسرسیومی از شرکتهای بینالمللی، فصل تازهای در نحوه مواجهه ایرانیان با ثروت ملی و نگرش اجتماعی نسبت به مصرف منابع انرژی شکل گرفت. رگههایی از این تغییرات هنوز باقی است.
روژان حسام قاضی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و مدرس دانشگاه در این نشست با تشریح نظریات دو نویسنده پرکار در این حوزه به آثار محمدعلی همایون کاتوزیان و یرواند آبراهامیان در مورد کودتای ۲۸ مرداد اشاره کرد و گفت: درمجموع میتوان پیشنهادهای ارائهشده از سوی کشورهای خارجی به دولت مصدق برای حلوفصل دعوای نفتی ایران و انگلستان را به پنج پیشنهاد مشخص شامل پیشنهاد جکسن، استوکس، بانک جهانی، پیشنهاد مشترک آمریکا و انگلستان در دوره ترومن و چرچیل و پیشنهاد مشترک آمریکا و انگلستان در دوره آیزنهاور و چرچیل دستهبندی کرد.
وی با تأکید بر اینکه بخش عمدهای از روایت امروزی واقعه کودتای ۲۸ مرداد بهویژه در کشورهای غربی از تلاش رسانههای غرب در سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ نشأت میگیرد که طی آن و با تولید ادبیات، مصدق، مردی لجوج و غیرقابل انعطاف درباره مسئله مذاکرات ترسیم شده است، بیان کرد: به نظر میرسد بخش قابلتوجهی از این ادبیات برای توجیه براندازی و سرنگونی این دولت با مشارکت آمریکا و انگلستان تولید شده است، چراکه واقعیت به گونه دیگری است.
ساجده سلیمی، روزنامهنگار و دبیر خبرگزاری کتاب ایران، در این نشست به معرفی کتابشناسی و تشریح مهمترین آثار فارسی و غیرفارسی مرتبط با ۲۸ مرداد پرداخت و با یادآوری مجموعه کتاب «خواب آشفته نفت» اثر محمدعلی موحد گفت: با توجه به حضور آقای موحد در متن رویدادهای مربوط به ملی شدن نفت و خلع ید و نقش او در شرکت ملی نفت ایران در سالهای مورد بحث، اثر او یکی از کاملترین و جامعترین و در عین حال بیطرفانهترین کتابهایی است که در این حوزه منتشر شده است. بهویژه جلد سوم کتاب، وضعیت صنعت نفت در سالهای پس از کودتا را به تفصیل تشریح میکند.
در ادامه دکتر محمد نژاد ایران در خصوص اینکه به طور کل ۵ روایت از کودتای ۲۸ مرداد وجود دارد به این مسئله اذعان داشت که شامل روایت چپ گرا از کودتا که آن را نتیجه اقدام امپریالیسم انگلیس و آمریکا دانسته و روایت طرفداران پهلوی که آن را قیام ملی برای جلوگیری از سقوط سلطنت مشروطه و روایت ملی گراها که آن اقدامی علیه استقلال دولت قانونی مصدق توسط ارتجاع داخلی و استعمار خارجی می داند و روایت غربی ها در این خصوص که کودتای ۲۸ مرداد را در راستای جلوگیری از توسعه کمونیسم جهانی در جنگ سرد می دانند و روایت بقایی و آیت الله کاشانی که دلیل کودتا را جدایی مصدق از نیروهای مذهبی می دانند و نزدیکی به حزب توده می دانند و روایت آخر برای نئولیبرال های داخلی است که ضمن نفی کودتا دلیل واقعه ۲۸ مرداد را مصدق را به دلیل عدم مصالحه با انگلیسی ها می دانند.
دکتر امیر هوشنگ میرکوشش در خصوص پدید آمدن انرژی های جایگزین در خاورمیانه پدید می آید صحبت کرده و آن را تشریح کردند و اذعان داشتند که همین مسئله منازعات و چالشهای خاورمیانه را تغییر خواهد داد و لذا در تحلیل های آتی باید این مسئله جایگزینی انرژی های را مورد توجه ویژه در تحلیل های تحولات سیاسی و اجتماعی ایران و سایر کشورهای منطقه قرار داد.
